بسياري از محققان، گردشگري جايگزين را نوعي گردشگري مي‌دانند كه بر ارتباط و درك متقابل بين ميزبان، گردشگر و محيط تاكيد مي‌ورزد. اين نوع گردشگري متناسب با معيارهاي طبيعي و اجتماعي بوده، بين افراد محلي و گردشگران ارتباط مثبتي به‌وجود آورده و به منظور رونق اقتصاد محلي و حفظ درآمدها در منطقه به ارتباط با بخش‌هاي مختلف جامعه تاكيد مي‌ورزد.

هدف از گردشگري جايگزين، حفظ شيوه‌هاي سنتي زندگي و كمك به فرآيند رشد پايدار مي‌باشد.
گردشگري اعتقادي چيست؟
گردشگري مذهبي كه معمولا تحت عنوان گردشگري اعتقادي نيز شناخته مي‌شود نيزنوعي گردشگري است كه به موجب آن مردم مذهبي به‌صورت انفرادي با گروهي براي اهداف زيارتي، تبليغي يا اوقات فراغت مسافرت مي‌كنند. اكثر مكان‌ها مخصوصا مناطق روستايي و مناطقي كه قابليت‌هاي تجاري مهمي ندارند به خاطر گردشگري مذهبي زنده مانده‌اند.
هندوستان كشوري است با تنوع پيچيده فرهنگي و مذاهب متعدد كه با اين وجود مردم با صبر و تفاهم در كنار هم زندگي مي‌كنند. رسم و رسوم و سنت‌هاي متفاوتي دارند و سبك زندگي، علايق و اولويت‌هايشان متفاوت است. اين كشور همواره مكان شگفت‌انگيزي براي پژوهشگران علوم رفتاري بوده است. موسسات خصوصي با مدنظر قرار دادن مكان‌هاي گردشگري مذهبي و دادوستد در اين مكان‌ها بر هماهنگي با باورهاي مذهبي مردم معطوف شده و از اين طريق به منابع اعتباري هنگفتي دست مي‌يابند. توجه به مكان‌هاي گردشگري مذهبي در فراهم آوردن فرصت‌هاي شغلي و مورد حمايت قرار دادن گروه كثيري از مردم تاثير بسزايي دارد.اين مكان‌ها ميعادگاهي براي بازاريان محسوب مي‌شود تا بتوانند محصولات‌شان راعرضه كنند.
كنفرانس بين‌المللي گردشگري مذهبي، درآمد صنعت گردشگري مذهبي جهان را 18ميليارددلار تخمين مي‌زند. در حدود 10ميليارددلار از درآمد اين صنعت مربوط به گردشگران مذهبي آمريكاي شمالي مي‌شود.
منبع:مركز پژوهش هاي شوراي اسلامي شهر مشهد