حضرت آيت‏ا... سبحانی با بیان اینکه ‌مغرب زمین‌ در مقابل اخلاق مطلق، یک اخلاق نسبی مطرح کرده است، گفت: این‏ها غافل هستند، چون اخلاق عملی همچون آداب و رسوم‌ نیست که از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت باشد، اخلاقی که بر اثر فطرت و درون‌گرایی و احکام عقل است، ثابت و راسخ است.
این مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم در جمع طلاب و فضلای حوزه علمیه مشهد در مدرسه علمیه عالی نواب به بررسی رابطه علم فقه و اخلاق پرداخت وگفت: علم فقه هم مثل اخلاق است. اخلاق می‌گوید؛ راستی و راستگویی زیباست. فقه هم می‌گوید؛ راستگویی واجب است، اخلاق می‌گوید

دروغگویی قبیح است، فقه هم می‌گوید دروغگویی حرام است. اما مسئله این است که اخلاقی که ما می‌گوییم، اخلاق نظری است نه اخلاق عملی. مثال‌هایی که من زدم، اخلاق عملی است اگر اخلاق نظری را در نظر بگیریم اصلا اخلاق و فقه موضوعا و محمولا دو علم متمایزند؛ اخلاق درباره صفات درونی بحث می‌کند در حالی که فقه درباره افعال بیرونی بحث می‌کند، اخلاق می‌خواهد بگوید که شجاعت زیباست، بخل قبیح است، در حالی که فقه مربوط به افعال بيرونی است؛ نماز، روزه، زکات، جهاد.
وی افزود: بنابراین در اخلاق نظری، موضوع فضایل و رذایل است، در حالی که موضوع فقه، افعال مکلفان است. اگر مبحث را از اخلاق نظری بیاوریم به اخلاق عملی، موضوع‏شان گاهی یکی می شود. سئوالی که معمولا مطرح است این است که آیا می‌شود یک مسئله را هم اخلاقی بدانیم و هم فقهی؟ پاسخ این است که اگر اخلاق نظری باشد نه، اخلاق نظری در درون و پيرامون فضائل و مناقب نفسانی بحث می‌کند، چون در درون بحث می‌کند، موضوعا و محمولا با فقه فرق دارد، اما اگر پایین‌تر بیاییم به اخلاق عملی صدق، کذب، پیمان‌شکنی، عمل به پیمان، بله موضوع‏شان یکی است اما محمول‌ها با هم فرق می‌کند.
حضرت آيت‏ا... سبحانی در پاسخ این سئوال که آیا یک مسئله می‌تواند هم موضوع فقه باشد و هم موضوع اخلاق ابراز داشت: اگر اخلاق نظری منظور باشد اصلا ارتباطی ندارند؛ اما اگر از اخلاق نظری تنزل کنیم به اخلاق عملی مانند صدق، کذب، رشوه، عدل، ظلم، بله. در اخلاق عملی، موضوع واحد ممکن است هم محکوم به احکام خرد باشد و هم محکوم به احکام شرع.
وی با اشاره به این سئوال که آیا با وجود علم فقه، به اخلاق نیازی هست، بیان داشت: پاسخ ظاهرا منفی است، تمام بحث اخلاق به خصوص اخلاق نظری در درون و به ملکات حسنه و ملکات سیئه مربوط است که فقه در آن جاها راه ندارد. در فقه، کار فقیه تنظیم زندگی فردی و اجتماعی است، البته اگر کسی به فقه عمل کند، مسلما سعادتی در کنارش هست. این جای بحث نیست اما علم فقه ما را از علم اخلاق بی‌نیاز نمی‌کند. البته از مقام فقه نمی‌کاهیم، ولی هر عملی برای خودش یک مکان و موضعی دارد، همان طوری که علم فقه، بی‌نیاز از علم کلام و ادبیات عرب نیست، بی‏نیاز از اخلاق هم نیست.
حضرت آيت‏ا... سبحانی گفت: این روزها برخی در مقابل اخلاق مطلق به فکر اخلاق نسبی افتاده‌اند، ما معتقدیم اخلاق مطلق است، راستگویی در تمام عالم، حسن است و پیمان شکنی در تمام عالم قبح. ولی مغرب زمین آمده در مقابل اخلاق مطلق، یک اخلاق نسبی مطرح کرده است یعنی ممکن است راستگویی در یک محیط پسندیده باشد اما در محیط دیگر نباشد. حال آنکه این‌ها غافل هستند که اخلاق عملی، آداب و رسوم نیست که از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت باشد، اخلاقی که بر اثر فطرت و درون‌گرایی و احکام عقل است مانند کوه ثابت و راسخ است.
حضرت آيت‏ا... سبحانی یادآور شد: هر هفته سرمایه‌های علمی خود را حساب کنید ببینید مایه‌های علمی شما کم شده یا زیاد، اینکه می فرمایند «من استوی یوماه فهو مغبونٌ.» یا « إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ» دلیلش چیست؟ به این خاطر است که انسان سرمایه را داده، چیزی گیرش نیامده است. گاهی سرمایه محفوظ است، درآمد ندارد این را ضرر می‌گویند اما گاهی سرمایه را داده هیچ چیز جایش نیامده است، به این خسران می‌گویند.
وی در پایان خطاب به جوانان خاطرنشان کرد: دوران، دوران درس خواندن است، مشهد هم حوزه عظیمی است با استادان و علمای برجسته، قدر جوانی را بدانید در دوران جوانی همه نوع تحصیل سرمایه آسان است، قرآن و حدیث حفظ کردن، فقه و ریاضیات خواندن و... وقتتان را با تلویزیون و بحث‌های موسمی و موردی تلف نکنید، جهان اسلام انتظار دارد، شما درس بخوانید و مبلغ و محقق بشوید، پرچم اسلام را بگیرید و با جهانیان راه را برای حضرت مهدی(‌عج) بگشایید.