چهارم شهريور سال ...
اصلا مهم نيست چه سالي باشد. مهم چهارم شهريور است، چهارم شهريوري كه به نام مرگ اخوان، مرگ مهدي اخوان‌ ثالث، سند خورده است.سال گذشته به‌واسطه همزماني ايام ماه مبارك رمضان و چهارم شهريور، مراسم بزرگداشت به روال سال‌هاي گذشته صورت نگرفت و به شكل حضور جمعي از دوستان و دوستداران اخوان برگزار شد كه صد البته موجبات ناخرسندي اهالي ادب مشهد را نيز به دنبال داشت.

روز اول شهريورماه را براي پيگيري مراسم امسال انتخاب كرديم و با مسئولان و برگزاركنندگان اين مراسم به گفتگو نشستيم تا چند و چون مراسم امسال را پيش روي شما قرار دهيم.
هنوز نامه‌اي به دست ما نرسيده است
از آنجا كه اين مراسم در باغ آرامگاه فردوسي برگزار مي‌شود، در فاصله سه روز مانده به اين روز خاص به سراغ مسئول باغ آرامگاه رفتيم.
متشكري در اين خصوص مي‌گويد: به احتمال زياد امسال هم مراسمي برگزار شود اما هنوز نامه‌اي از ميراث فرهنگي مبني بر اينكه چنين باشد، به دست ما نرسيده است، اگر ابلاغ شود ما همكاري لازم را خواهيم داشت.
او همچنين در مورد تعطيلي نسبتا زود باغ در سال گذشته و همكاري‌هاي احتمالي باغ آرامگاه براي برگزاري مراسم مي‌افزايد: ساعات كاري مجموعه‌هاي فرهنگي و تاريخي چون باغ آرامگاه از تهران ابلاغ مي‌شود و دست ما نيست. امسال ساعت تعطيلي باغ 18:30دقيقه تعيين شده است. نامه‌اش كه از مراجع بالاتر بيايد، همكاري‌ ما نيز مشخص مي‌شود.
هنوز ابلاغي به ميراث‌فرهنگي نشده است
در ادامه به سراغ مسئولان ميراث‌فرهنگي و صنايع دستي و گردشگري خراسان رضوي رفتيم تا درباره چند و چون ماجرا اطلاعاتي كسب كنيم.
محمدرضا‌پهلوان كه روابط‌عمومي سازمان را به عهده دارد، در پاسخ به سئوالات ما مي‌گويد: دبيري اين كار، با انجمن مفاخر فرهنگي استان است و ميراث فرهنگي به عنوان يك واحد اجرايي در اين خصوص عمل مي‌كند. هر زماني كه انجمن مفاخر تصميم به برگزاري مراسمي گرفته ميراث فرهنگي از طراحي پوستر تا پايان آن مراسم، همكاري داشته است.
وي تصريح مي‌كند: هنوز ابلاغي به ميراث فرهنگي نشده است. اگر برگزاري مراسم سالگرد اخوان ابلاغ شود، بدون شك ما هماهنگي و همكاري لازم را با برگزاركنندگان خواهيم داشت.
پهلوان همچنين ممانعت برخي نگهبانان باغ از ورود عكاسان و خبرنگاران را در سال گذشته، برخورد سليقه‌اي آنان برشمرد و ورود رايگان علاقه‌مندان اخوان در چهارم شهريور را نيز منوط به هماهنگي با تهران دانست.
شرايط ثابت نيست
از آنجا كه روابط‌عمومي سازمان ميراث فرهنگي، پاسخ برخي سئوالات را نداشت، با رياست اين سازمان تماس گرفتيم.
محسن‌لشكري مي‌گويد: براي مراسم معمولا با خانواده اخوان هماهنگي مي‌كنيم. براي امسال هنوز نمي‌دانم مراجعه‌اي شده يا نه؟ از طرفي مجموعه آرامگاه به‌صورت اداري مديريت مي‌شود. ممكن است در حين برگزاري نتوانيم تمام خواسته‌هاي هم را برآورده كنيم اما هميشه تعامل داشته‌ايم.
وي در خصوص رايگان بودن ورودي ميهمانان اين روز خاص نيز مي‌افزايد: طبق ضابطه اصلا بازديد رايگان نداريم. اما سعي مي‌كنيم آن را مديريت كرده و حتما اين مشكل را حل مي‌كنيم.
وي مشكلات زيادي را بر سر برگزاري اين مراسم برمي‌شمرد و مي‌گويد: اين يك موضوع چند وجهي است. خانواده مرحوم اخوان، دوستداران وي، انجمن مفاخر، اداره ارشاد و... همه دخيل هستند و در عين حال معذوريت‌هايي پديد آورده‌اند. تعامل نيز زياد سخت نيست.
لشكري ادامه مي‌دهد: از طرفي مسئوليت برخي مشكلات مشخص نيستند، ممكن است امسال براي ورودي رايگان به تهران مراجعه كنيم اما سال ديگر به ارگان ديگري در جاي ديگري ارجاع داده شويم، همين امر باعث شده تا در برخي موارد، برنامه بلندمدتي نداشته باشيم. شرايط ثابت نيست.
پيگيري لازم انجام نشده است
ارجاعات ميراث فرهنگي ما را به انجمن مفاخر فرهنگي استان و مسئول دبيرخانه آن رساند. غلامحسين‌علي‌پور برگزاري چنين مراسمي را جزو برنامه‌هاي امسال انجمن مفاخر نمي‌داند. او مي‌گويد: ما فعلا روز‌هاي ملي و شخصيت‌هايي را كه مردم پيشنهاد داده‌اند در دستور كار خود قرار داده‌ايم. وي تصريح مي‌كند:اگر از جانب مردم براي بزرگداشت اخوان طرح ارائه شود ما با نظر مثبت آن را بررسي مي‌كنيم و در صورت تصويب شوراي عالي فرهنگ عمومي، آن را برگزار مي‌كنيم.
علي‌پور ضمن اشاره به اينكه برگزاري چنين مراسمي از 15سال پيش به عهده انجمن مفاخر فرهنگي استان گذاشته شده، مي‌افزايد: مردم بايد پيشقدم شوند. تمايل مردم براي برگزاري چنين مراسمي زياد است اما پيگيري لازم‌انجام نشده است.
ارزشش را دارد؟
در ادامه گزارش به سراغ شخصي رفتيم كه طي 12سال گذشته، برگزاري مراسم بزرگداشت اخوان را در روز چهارم شهريور هر سال با هزينه شخصي به عهده داشته است.مريم فاميلي كسي است كه در تمام اين سال‌ها پيگير برگزاري مراسم بوده است. پس از شنيدن صحبت‌هاي مسئولان درخصوص مراسم اين روز مي‌گويد: امسال هم مراسمي نيست.سال گذشته شخصا خيلي پيگيري كردم اما بي‌نتيجه بود. فاصله زماني بين درخواست‌ها و پاسخ مسئولان بسيار طولاني بود و در نهايت همه چيز به گردن ماه مبارك رمضان افتاد و اينكه نمي‌توانيم باغ آرامگاه را بيشتر از ساعت17 باز نگه داريم.
وي ادامه مي‌دهد: شرايط امسال هم همانند سال گذشته بود. براي همين زياد پيگيري نكردم. اشكال كار در اين است كه فقط من بايد پيگيري كنم و كسي كمك نمي‌كند. مسئولان نه‌تنها برنامه خاصي ارائه نمي‌دهند؛ بلكه با بي‌ميلي نيز برخورد مي‌كنند.
فاميلي مي‌افزايد: خود باغ آرامگاه بايد هر سال برنامه‌اي داشته باشد و ما نيز كمك كنيم اما نه‌تنها اين‌طور نيست بلكه براي هر درخواستي شما را به چندين جا ارجاع مي‌دهند. براي يك ورودي رايگان آن هم در يك روز خاص كه متعلق به كل جامعه است، بايد كلي نامه‌نگاري و خواهش بكنيم. رفتارها به‌گونه‌اي است كه به آدم بر مي‌خورد.
او به برگزاري چندين ساله مراسم اشاره مي‌كند و تصريح مي‌كند: 12سال گذشته است، اما هيچ اتفاقي نيفتاده و امروز اوضاع هماني ‌است كه 12سال گذشته بوده است. پيشنهاد يك مجوز براي چندين سال را به مسئولان باغ داده‌ام اما ترتيب اثري داده نشده است.اين دوستدار اخوان در پايان به ناتواني در بيان احساسش اشاره مي‌كند و مي‌گويد: شرايط به‌گونه‌اي نيست كه من شخصا درخواست برگزاري مراسم را بدهم. اسم انجمن مفاخر فرهنگي استان را هم تازه از زبان شما مي‌شنوم. پيشتر مسئولان ميراث فرهنگي مي‌گفتند يا خانواده اخوان يا يك ارگان دولتي بايد درخواست بدهد. براي همين بايد از مسئولان دانشكده ادبيات خواهش كنم تا يك درخواست براي من بنويسند كه باز اين خودش حكايتي است. آدم يك جاهايي واقعا خسته مي‌شود و با خودش مي‌گويد «ارزشش را دارد؟»
آنچه خوانديد برايند نظرات برخي دست‌اندركاران مراسمي بود كه سال‌ها براي اخوان برگزار مي‌شد اما گويا امسال هم بايد به جمع خودجوشي كه از سر عشق به شاعر شهرشان به باغ آرامگاه مي‌ر‌وند، اكتفا كنيم. نتيجه‌گيري از مطلب فوق به عهده خواننده است تا خود تشخيص دهد كه اگر مراسمي در پاسداشت يكي از شاعرترين شاعران اين خاك برگزار نمي‌شود، عيبش كجاست؟
آيا شأن يك شاعر كشوري و معتبر و بنا به خواست مردم در حدي نيست كه يك مراسم ساليانه داشته باشد؟آيا فقط بايد چشم‌انتظار درخواست و طرح‌هاي پيشنهادي خانواده اخوان و مردم باشيم و نپرسيم رسالت فرهنگي يك ارگان فرهنگي كجاست؟
آيا نبايد بپرسيم وقتي مردم خودشان با هزينه‌هاي شخصي به دور از مشكلات بودجه‌اي هميشگي ارگان‌هاي دولتي وارد ميدان مي‌شوند، چرا تحويل گرفته نمي‌شوند؟