نيمكت‌هاي شهري در صورتي كه از طراحي مطلوبي برخوردار باشند و در مكان مناسبي نصب شوند، مي‌توانند به كانون اصلي فعاليت در پياده‌روها تبديل شوند. اگرچه هدف عمده نصب نيمكت‌ها در شهر، ايجاد آرامش و آسايش براي افرادي است كه از آن استفاده مي‌كنند، اما بسياري از نيمكت‌ها به خاطر اينكه سرد، سفت و نامرغوب بوده و يا در مكان نامناسبي نصب مي‌شوند، چندان مورد استفاده قرار نمي‌گيرند. بنابراين، در برخي از شهرها، نيمكت‌ها نه تنها مايه آسايش مردم نيستند بلكه باعث بروز مشكلاتي نيز مي‌شوند.
براي مثال،‌ نيمكت‌هايي كه در مناطق دور از مراكز اصلي شهر نصب مي‌شوند، معمولا در معرض تخريب قرار گرفته و يا به محلي براي خوابيدن تبديل مي‌شوند. اين مشكلات به دليل اشتباهات زير به وجود مي‌آيد:
تصور مي‌شود هر چه تعداد نيمكت‌ در يك مكان بيشتر باشد، بهتر خواهد بود. در اغلب مواقع، نصب اين نيمكت‌ها بيش از حد نياز است.
نيمكت‌ها بدون توجه به اين موضوع كه چگونه مورد استفاده قرار مي‌گيرند و چگونه در ارتباط بين نواحي مجاور و يا امكانات رفاهي اطراف عمل مي‌كنند، اغلب با فواصل منظم از يكديگر در امتداد خيابان قرار مي‌گيرند.
مكان‌يابي نصب نيمكت
قبل از نصب نيمكت، لازم است كه مكان مورد نظر به لحاظ رفت‌وآمد عمومي مورد بررسي قرار گيرد. براي مثال نصب نيمكت در اماكني نظير كافي‌شاپ‌ها، رستوران‌ها، اداره‌ها و مناطق مسكوني به منظور استفاده كاربران از جمله خريداران و كارمندان بسيار حائز اهميت است. بهترين مكان براي نصب نيمكت‌هاي درون‌شهري جايي است كه تردد افراد پياده در آن زياد باشد؛ مثلا در مسيرهايي كه افراد منتظر سوارشدن تاكسي يا اتوبوس هستند، خارج از اماكن تجاري و تفريحي، ورودي ساختمان‌هاي اداري و نزديك رستوران‌ها. اما نامناسب‌ترين مكان براي نصب نيمكت جايي است كه فعاليت عمومي در آنجا بسيار اندك باشد؛ مثلا جلوي درب بانك‌ها و ادارات كه تنها ساعات خاصي از روز فعاليت در آن‌ها جريان دارد؛ يا مكان‌هايي كه مناظر ديدني قابل توجهي نداشته و دور از اماكن پر رفت و آمد قرار دارند.
به‌طور كلي نيمكت‌ها بايستي در اماكن پر رفت و آمد نصب گردند اما نبايد باعث ترافيك در آنجا شوند. هر نيمكت بايد حداقل 60سانتي‌متر از مسير پياده‌رو فاصله داشته باشد تا فضاي كافي براي تردد به وجود بيايد.
بايد نزديك به ديگر امكانات رفاهي در حاشيه خيابان‌ها مانند ايستگاه‌اتوبوس، كيوسك‌هاي روزنامه‌فروشي، تلفن همگاني و زباله‌دان‌ها نصب شوند.
نبايد كاملا روبه‌روي يكديگر نصب شوند مگر اينكه در زمين بازي باشند؛ چراكه برخي افراد مايل نيستند، به هنگام استراحت، به طور مستقيم با كسي چهره به چهره شوند. گاهي اوقات اين صندلي‌ها با زاويه 90 تا 120 درجه از هم نصب مي‌شوند تا هم براي گفتگو و هم تنها نشستن مناسب باشند.
نصب نيمكت‌ها در يك امتداد و پشت سر هم نيز اشتباه است، چون اين كار گفتگوهاي گروهي را دشوار مي سازد. اين كار تنها زماني مناسب است كه تعداد عابران پياده زياد بوده و منظره جالبي نيز روبه‌روي آن‌ها قرار داشته باشد.
نيمكت‌ها بايد طوري نصب شوند كه فرد براي نشستن روي آن‌ها حق انتخاب داشته باشد؛ مثلا بتواند روي نيمكتي كه در سايه يا آفتاب قرار دارد، بنشيند و يا خود را از گزند باد و طوفان در امان نگه دارد. اين كار با استفاده از نيمكت‌هاي متحرك يا سبك امكان‌پذير است.
در مكان‌هايي كه احتمال نشستن افراد معلول و ناتوان وجود دارد، بايد صندلي‌ها را طوري طراحي و نصب نمود كه استفاده از آن‌ها براي اين افراد آسان بوده تا بتوانند ويلچرهاي خود را مقابل يا كنار نيمكت قرار داده و به راحتي با افراد روي نيمكت‌ها به گفتگو بنشينند و سد راه عابران پياده نباشند. همچنين بايد براي افرادي كه همراه كالسكه بچه هستند، فاصله خاصي را در نظر گرفت تا پس از نشستن بتوانند كالسكه را در آن مكان قرار دهند.
طراحي نيمكت‌ها
مهم‌ترين عامل در طراحي نيمكت، راحتي آن است. اما بايد در نظر داشت كه ميزان راحتي يك نيمكت به چگونگي استفاده از آن بستگي دارد. مثلا راحتي در طراحي نيمكتي كه براي استفاده در بازارچه‌هاي خريد مورد استفاده قرار مي‌گيرد، به اندازه راحتي نيمكت‌هاي پارك كه برخي از افراد بيشتر وقت خود را در آنجا سپري مي‌كنند، اهميت ندارد.
علاوه بر اين، عوامل ديگري نيز وجود دارند كه در طراحي نيمكت بسيار مهم‌ هستند؛ مثلا در محيط‌هايي كه بيشتر نوجوانان رفت و آمد دارند، ميله‌هاي استفاده شده در ساخت آن‌ها بايد بلند و محكم باشد، گرچه ميله‌هاي بلند به راحتي ميله‌هاي كوتاه نيستند.
دومين عنصر مهم در طراحي نيمكت، ظاهر آن است، چراكه ظاهر يك نيمكت به عنوان وسيله‌اي در كنار ديگر امكانات رفاهي پيرامون ما، در ايجاد حسي خوب از خيابان به ما كمك خواهد كرد. اين امر باعث مي‌شود تا صاحبان مشاغل گوناگون به دقت از نيمكت‌ها مراقبت كرده و در نتيجه امنيت و سلامت محيط حفظ شود.
حفظ و نگهداري از نيمكت‌ها
در ساخت نيمكت مهم‌ترين اصل استفاده از مواد مقاومي است كه در مقابل باد و طوفان، خرابي، زنگ‌زدن و پوسيدن مقاوم باشند. موادي مانند چوب، بتن، آهن و فولاد براي اين كار مناسب است، اما چوب ماندگارترين و راحت‌ترين ماده در ساخت نيمكت مي‌باشد.
بهترين مكان نصب نيمكت، مراكز شهر و محل‌هاي نزديك به مراكز تجاري و خريد مي‌باشد كه صاحبان اين مشاغل تا حدودي خود را نسبت به حفظ و نگهداري آن‌ها مسئول مي‌دانند.
هنوز نيمكتي ساخته نشده كه در مقابل همه شرايط مقاوم باشد. با‌اين وجود، بسته به مكان مورد استفاده از هر نيمكت، مي‌توان مواد مورد نياز در ساخت آن را تعيين نمود، طوري كه احتمال خرابي آن به حداقل برسد.
منبع: سايت مركز پژوهش‌هاي شوراي اسلامي شهر مشهد