یکم: امسال جشنواره بين‌المللي تئاتر فجر، آخرين دوره خودش را در سه‌دهه فعاليت گسترده‌اش پايان مي‌دهد و وارد دهه چهارم مي‌شود. اين جشنواره، مهم‌ترين رويداد تئاتري كشور است كه به نوعي ويترين‌ بهترين‌هاي تئاتر ايران به‌شمار مي‌آيد كه در يك مدت زمان محدود گرد هم مي‌آيند. در اين 30دوره گذشته، تئاتر مشهد در اغلب بخش‌هاي آن حضور گسترده‌اي داشته و هيچ‌گاه تسليم شرايط وضعيت روز تئاتر مشهد نشده است. از ابتداي دهه60 كه دوران فطرت تئاتر در مشهد بوده گرفته تا دوران جنگ. از بي‌تئاتري دهه70 گرفته تا بلوغ تئاتر در دهه80. حتي امسال كه تئاتر در شهرمان جريان نداشته ولي هنرمندان دورخيز خوبي را براي رفتن به بخش‌هاي مختلف جشنواره تئاتر فجر داشته‌اند. در اين نوشتار سعي شده نيم‌نگاهي به حضور هنرمندان تئاتر مشهد در مهم‌ترين رويداد تئاتر كشور داشته باشيم.
دوم:يكي از بخش‌هاي مهم جشنواره تئاتر فجر، بخش برگزيدگان جشنواره‌هاي تئاتر استاني و مناطق كشور است و امسال نمايش‌ «ملكه موريانه‌ها» بعد از موفقیتي که در جشنواره استانی در نیشابور به دست آورد، به جشنواره منطقه‌ای کشور در یزد راه یافت و توانست شبی به‌یادماندنی را در 30آبان‌ماه برای تئاتر مشهد رقم بزند.

در این مراسم، نمايش «ملكه موريانه‌ها» به نویسندگی صحرا رمضانیان و کارگردانی مشترک فرزانه سلحشور و مهسا آبیز به عنوان نمايش برگزيده انتخاب شد و مسعود نیکزاد، فرزانه سلحشور و سحررضواني بازيگران اين نمايش موفق به کسب عنوان بازیگری شدند و از سعید توکلی هم تقدیر به عمل آمد. از طرف ديگر این نمایش رتبه طراحي صحنه سوم و همچنين نویسندگی و كارگرداني دوم را از آن خود کرد و مستقیم به سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر راه یافت.
نمایشنامه «ملکه موریانه‌ها» که در ابتدای امسال ازسوي حوزه هنری خراسان رضوی منتشر شد، داستان زنی را روايت مي‌كند که پس از ۸سال دوری از خانواده و قطع رابطه با آن‌ دوباره پا به شهر و خانه پدری می‌گذارد.
این نمایش در دو نوبت در روزهاي 15 و 16بهمن‌ماه ساعت17 در تالار هنر به روی صحنه می‌رود.
سوم: یکی از بخش‌های بااهمیت جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، بخش چشم‌انداز است که اغلب هنرمندان مطرح کشور آرزوی این را دارند که حداقل یک بار در آن حضور داشته باشند. در این بخش مسعود دلخواه، اردشیر صالح پور، رضا صابری، سیدصادق موسوی و سعید اسدی پس از دیدن و بررسی آثار متقاضی حضور در این بخش، 9نمایش را به صورت قطعی اعلام کردند که نام نمایشی از مشهد با نام «من ایرجم، پسر فریدون» یا «سه قطره خون روی برف» به نویسندگی علی حاتمی‌نژاد و رئوف دشتی و کارگردانی عبدا...برجسته خودنمایی می‌کند. برجسته در بخش مهم چشم‌انداز با کارگردانان مطرحی چون محمد زوار بی‌ریا، حسن باستانی، مسعود موسوی، افسانه ماهیان، مجید واحدی‌زاده، حمیدرضا نعیمی، حمیدرضا آذرنگ و آرش عباسی رقابت خواهد کرد تا یک اثر از میان این نمایش‌ها به بخش بین‌الملل جشنواره راه یابد و با نمایش‌های آن بخش به رقابت بپردازد. شنیده‌ها حاکی است که شانس نماینده تئاتر مشهد در این بخش از جشنواره بسیار زیاد است. در این بخش دو نمایش از مشهد و اردبیل با 7نمایش از تهران به رقابت خواهند پرداخت.
نمایش «من ایرجم، پسر فریدون» که آرش تبريزي، عليرضا رواندل، مرتضي ملتجي، غلامرضا جهانپا، حامد امان‌پور، کريم جشني، صحرا رمضانيان، ندا محمدي و الهه پيمان در آن بازی می‌کنند، به ماجراي تقسيم زمين ازسوي فريدون بين پسرانش و حسادت سلم و تور به ايرج می‌پردازد.
این نمایش که با حمايت مدیریت امور هنری شهرداری مشهد است، در تاریخ 13بهمن‌ماه در دو نوبت (ساعت‌هاي 17 و 20) در تالار استاد سمندریان در تماشاخانه ایرانشهر به روی صحنه می‌رود.
چهارم: در بخش میهمان جشنواره سی‌ام تئاتر فجر، 17اثر از کارگردانان پیشکسوت و باسابقه تئاتر از سوی کمیته انتخاب سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر انتخاب شدند که نمایش «خون رقصه» به نویسندگی و کارگردانی رضا صابری، از هنرمندان صاحب‌نام مشهد و کشور در این بخش به روی صحنه می‌رود. در این نمایش که بهرام ابراهيمي، حميدرضا آذرنگ، نسيم ادبي، آذر سماواتي، داوود كيوان و مهرخ افضلي بازي مي‌كنند، به زندگي زني مي‌پردازد كه جواني و شادابي خود را به اعتبار علايق و اعتقاداتش به پاي مردي هزينه مي‌كند كه او هم جواني و سرنوشتش را هزينه علايق و اعتقاداتش به يك ملت كرده است.
رضا صابری به جرئت از پرکارترین نويسندگان و کارگردانان سه‌دهه فعالیت جشنواره تئاتر فجر است که همواره نماینده شایسته‌ای برای مشهد بوده است. اما با توجه به مهاجرت همیشگی‌اش به تهران، برای اولین‌بار با نمايش «خون رقصه» از تهران شرکت کرده است. دیدن نام صابری در كنار نام تهران در جدول برنامه‌های جشنواره سی‌ام، حس غریبی به تئاتری‌های مشهد می‌دهد. در این بخش آثاری از بزرگانی چون اسماعیل خلج، منیژه محامدی، قطب‌الدین صادقی، هادی مرزبان، حسین پاکدل، ایوب آقاخانی و آرش دادگر حضور دارند.
در همین بخش «سید روماک» به نویسندگی و کارگردانی محمودرضا رحیمی، از هنرمندان برجسته تئاتر مشهد و کشور، از تهران به روي صحنه مي‌رود.
در همین بخش جشنواره، یعنی میهمان، نمایش‌ «شاید فردا» به نویسندگی و کارگردانی محمدمهدی خاتمی از هنرمندان مشهدی حضور داشت که چند روز قبل از اینکه جدول زمان‌بندی اجراهای نمایش‌های جشنواره بسته شود، طی يك خبر رسانه‌ای انصراف خود را از حضور در جشنواره اعلام کرد.
خاتمی با توجه به مسئولیت خود در انجمن هنرهای نمایشی با انصراف از حضور در بخش میهمان، خواستار حضور دیگر گروه‌های نمایشی در سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر شد.
محمدمهدی خاتمی از هنرمندان فعال تئاتر مشهد بود که دبیري چند دوره جشنواره تئاتر استانی و نیز مسئولیت چند دوره انجمن هنرهای نمایشی مشهد و کشور را نیز در کارنامه خود دارد. او بعد از گذشت یک‌سال از مهاجرتش به تهران، ریاست انجمن هنرهای نمایشی کشور را برعهده گرفت. به هر حال عدم حضور «شاید فردا»، فرصت را برای حضور یک نمایش از هنرمندان مشهدی گرفت.
همچنين از مشهد نمایشی با عنوان «سایه سیمرغ» به نویسندگی و کارگردانی رویا مختاری، در خبر آثار راه‎یافته به بخش میهمان جشنواره آمده بود كه در 19بهمن‎ماه در يك نوبت (ساعت 17) در تالار هنر به روي صحنه مي‌رود.
پنجم: هرچند تئاتر مشهد در جشنواره امسال حضور خوبي دارد، اما در خيلي از بخش‌ها نيز جايش خالي است. بخش نمایشنامه‌خوانی و تولید متون نمایشی سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر با چاپ سه‌نمایشنامه و خوانش 9اثر منتخب برگزار خواهد شد ولی متاسفانه تئاتر مشهد در این دو زمینه هیچ نماینده‌ای ندارد.
همچنین از میان 26اثر متقاضی راه‌یافته به مرحله ارزیابی بخش تجربه‌های نوي سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، 9اثر برای حضور در این جشنواره معرفی شدند که باز هم در ميانشان نامی از مشهد دیده نمی‌شود.
از ديگر سو در سی‌امین جشنواره تئاتر فجر، هیچ نمایش خیابانی از شهرمان در بین 9نمایش خیابانی فجر دیده نمی‌شود.
ششم: هرچند در برخی از بخش‌ها تئاتر مشهد نماینده‌ای ندارد، اما در بخش پوستر و نیز عکس سه‌اثر از سه‌هنرمند مشهدی مشاهده می‌شود. ابراهیم حقیقی، کیانوش غریب‌پور و آرش تنهایی، داوران مرحله ارزیابی آثار مسابقه پوستر تئاتر فجر بودند که از میان 232اثر از 79طراح، 43اثر از 29گرافیست را برای حضور در نمایشگاه پوستر سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر انتخاب کردند که از این میان نام رضا باباجانی و محسن جعفری، طراحان مشهدی به چشم می‌خورد. مقرر شده است آثار راه یافته به بخش مسابقه پوستر، در کتاب نفیسی چاپ و همزمان با برگزاری جشنواره رونمایی شود. همچنین زمان برپایی نمایشگاه 10 تا 22بهمن‌ماه است و برگزیدگان این بخش نیز همزمان با مراسم اختتامیه جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر معرفی خواهند شد.
در بخش عكس تئاتر نيز يك اثر از مشهد به بخش نهايي نمايشگاه جشنواره سي‌ام رسيد. سیف‌ا... صمدیان، مسعود پاکدل و حبیب رضایی داوران مرحله ارزیابی آثار مسابقه عکس تئاتر فجر، از میان 603اثر از 121عکاس كه به دبیرخانه جشنواره تئاتر فجر رسيده، با ارزیابی این آثار 60عکس از 41عکاس را برای حضور در نمایشگاه عکس سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر انتخاب کردند و در بين عكاسان نامي كشور، نام سيدمهدي مصباحي، هنرمند مشهدي با عكسي از نمايش «فواره و عبور» به نويسندگي و كارگرداني جواد اشكذري به چشم مي‌خورد.
گفتني‌است؛ آثار برتر بخش مسابقه عکس در کتاب نفیسی چاپ و همزمان با برگزاری جشنواره رونمایی می‌شود. همچنین زمان برپایی نمایشگاه 10 تا 22بهمن‌ماه است و برگزیدگان این بخش نیز همزمان با مراسم اختتامیه جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر معرفی خواهند شد.
*سرپرست مرکز هنرهای نمایشی كشور: مشهد حضور توانمندي در جشنواره تئاتر فجر دارد
سرپرست مرکز هنرهای نمایشی كشور هم در مصاحبه‎ای، وضعيت تئاتر مشهدرا مطلوب ارزيابي کرد.
محمد دشت‎گلی سابقه ديرينه تئاتر و وجود هنرمندان پيشكسوت در اين شهر را از پايه‎هاي مستحكم هنرهاي نمايشي مشهد دانسته و ادامه داد: حضور هرساله مشهد با گروه‌هاي نمايشي توانمند در جشنواره تئاتر فجر، گوياي مطلوبيت وضعيت تئاتر در اين شهر است.

وي استمرار تئاتر و هنرهاي نمايشي را منوط به جذب مخاطب اعلام كرد و يادآورشد: در تئاتر سرمايه‌گذاري، زحمت، تلاش و وقت بيشتري صرف مي‌شود و اين نبايد بدون برنامه‌ريزي و هدف در راستاي جذب مخاطب پيگيري شود.
دشت‎گلي در بخش ديگري از سخنانش با تاكيد بر ضرورت اجراهاي عمومي تئاتر افزود: ما در تمام شهرستان‌ها و استان‌ها بحث اجرای عمومی را تقویت می‌کنیم، به طوری که معتقدیم تئاتر شهرستان‌ها با ویژگی‌های بومی منطقه‌ای باید تجلی واقعی پیدا کند.
سرپرست مرکز هنرهای نمایشی كشور تصريح كرد: حيات اجتماعي تئاتر زماني مي‌تواند ادامه داشته باشد كه اجراي عمومي شكل بگيرد.
وي در پايان گفت: باید هنر تئاتر ما را به هم نزدیک کرده و دوستی‌ها را تقویت کند تا بتوانیم هنرمندی مردم را بیشتر در حمایت از هنرمندان شاهد و ناظر باشیم.
جواد اشکذری