در حال حاضر در سازمان‌ها‌ ‌باور بر اين است كه همه چيز رنگ و بوي پروژه دارد و بسياري از امور به شكل يك پروژه انجام مي‌شود. از فعاليت‌هاي توسعه سازمان گرفته تا برنامه‌هايي مانند انجام يك پروژه تحقيقاتي، ساخت يك تبليغ و در نهايت پروژه‌هاي بزرگي مانند ساخت سد، نيروگاه و... همه و همه پروژه هستند. از اين رو در هر پستي كه در سازمان متبوع‌مان فعاليت مي‌كنيم ممكن است در طول سال مسئول انجام تعدادي فعاليت پروژه‌اي باشيم مانند خريد تجهيزات اداري، تغيير سيستم، ثبت سفارش‌ها، برگزاري جشن پايان سال ... «پروژه مسئله‌اي است كه براي حل آن برنامه‌اي تدوين شده است. دكتر جي.ام. جوران » پروژه‌ها می‌توانند اثرات اجتماعی، اقتصادی و محیطی داشته باشند که به مراتب بیشتر از خود پروژه‌ها به طول انجامند.

پروژه، یک تلاش موقتی است که در راستای ایجاد یک محصول، خدمت یا نتیجه منحصر به‌فرد انجام می‌شود و كاري است كه بايد انجام شود و نقطه پايان مشخصي دارد. معمولا‌‌ در كسب و كار، پروژه مجموعه اي از فعاليت‌هاي مرتبط با هم مي‌باشد كه ممكن است با همكاري گروهي از افراد و در يك بازه زماني مشخص براي مثال يك تا 18 ماه انجام شود. طبیعت موقتی پروژه‌ها بیانگر یک پایان و شروع مشخص است. پایان زمانی حاصل می‌شود که اهداف پروژه به دست آمده باشد یا اینکه پروژه‌ به علت آنکه اهدافش نباید یا نمی‌تواند برآورده شود، فسخ گردد و یا اینکه نیازی به حیات بیشتر پروژه، احساس نشود.
تعریفی که انستیتوی مدیریت پروژه (PMBOK) برای پروژه ارائه داده است به این صورت می‌باشد: پروژه عبارت است از تعهدات و تلاش‌های موقت در جهت تولید یک محصول یا ارائه خدمت منحصر به‌فرد. به عنوان نمونه مثال‌هایی از پروژه‌ عبارتند از:
توسعه یک خدمت یا محصول جدید
اثرگذاری بر یک تغییر در ساختار،کارکنان یا شیوه یک سازمان
توسعه یا تحصیل یک سیستم اطلاعات جدید یا اصلاح شده
ساخت یک ساختمان
پیاده‌سازی یک رویه یا فرآیند تجاری جدید
مراحل چرخه عمر يك پروژه
فرض كنيد شما در حال طراحي يك ماشين، طرح توسعه يك وب‌سايت، راه‌اندازي يك كارخانه، انجام مميزي خارجي، به روز‌كردن اطلاعات يك سيستم و يا يكي از صد‌ها مثال ديگر هستيد، در هر حال بايد از يك نقطه و با يك چارچوپ مشخص كار را شروع كنيد.
معمولا‌‌چرخه عمريك پروژه معمولي به شرح زير است:‌
برنامه‌ريزي که شامل مراحل شناسايي مشكل اصلي، شناسايي ذي‌نفعان، تعيين اهداف پروژه، سبك سنگين كردن( ارزيابي) راهكارها و مشخص‌كردن فعاليت‌ها است.
مهياسازي و اجرا که شامل مراحل تشكيل تيم، تنظيم جداول برنامه‌ريزي و بودجه‌بندي است.
مرحله نهايي و تكميل پروژه که این مرحله در چرخه عمر پروژه، فاز اتمام آن است. فازي كه در آن اعضاي تيم شما كارشان را تكميل مي‌كنند. اگر همه چيز مطابق برنامه پيش رفته باشد، يعني همه فعاليت‌ها انجام شده باشد، مشكلات حل شده باشد و سهامداران راضي باشند بايد به شما و تيمتان تبريك گفت. وقت جشن گرفتن است.
اما اگر به‌دليل پاره‌اي از مشكلات و دست‌انداز‌ها‌، پروژه كمي ‌بيشتر از زمان مورد انتظار به طول بينجامد، نتيجه كمتر از آنچه انتظار مي‌رفت باشد، يا هزينه نهايي دقيق برآورد نشده باشد، هنوز هم بايد براي زحمات تيم ارزش قائل بود و دستاورد‌هاي آن‌ها را مهم دانست.
ارزيابي نهايي در انتهای کار گامی بسیار مهم است و باید به بررسی این دو سوال پرداخت که چه كار‌هايي با كيفيت مطلوب انجام شده است؟ و چه كار‌هايي به خوبي انجام نشده است؟
ارزيابي نهايي خوب معمولا شامل موارد زير است:
وضعيت فعلي پروژه با بررسی این پرسش ها که اهداف اصلي چه بوده‌اند؟ به چه اهدافي دست يافته‌ايم؟
وضعيت آينده‌ با بررسی این پرسش که براي اين پروژه در آينده چه اتفاق خواهد افتاد؟
گام آخر تهیه و تکمیل گزارش نهايي است.
مديريت پروژه
پروژه‌‌، تلاشي منحصر به فرد براي توليد مجموعه‌اي از اقلام يا خدمات قابل ارائه در چارچوپ محدوديت‌هاي كاملا مشخص زمان، هزينه و كيفيت است و مديريت پروژه‌، مهارت‌ها، ابزار و فرايند‌هاي مديريتي مورد نياز براي اجراي موفقيت‌آميز يك پروژه مي‌باشد. مدیریت پروژه، فن هدایت و هماهنگ کردن منابع انسانی و مصالح در طول عمر یک پروژه با استفاده از روش‌های نوین مدیریت است؛ به‌ طوری‌که بتوان به نحوی رضایت‌بخش به اهداف از قبل تعیین شده در مورد حدود کار، هزینه، زمان، کیفیت و مشارکت نائل آمد و فرآیندی است که جریان پروژه را از ممکن‌ترین راه، با بهترین نتیجه مطلوب برای تحقق و دستیابی به اهداف موردنظر، برنامه‌ریزی، ساماندهی، هدایت و کنترل می‌کند.
مدیریت پروژه از طریق کاربرد مناسب و یکپارچه‌سازی 42 فرآیند که در پنج گروه فرآیندی زیر گروه‌بندی شده‌اند، انجام می‌گیرد:
1)گروه فرآیندی آغازین
2)گروه فرآیند برنامه‌ریزی
3)گروه فرآیندی اجرا
4)گروه فرآیندی نظارت و کنترل
5)گروه فرآیندی خاتمه
مهم‌ترین رسالت مدیریت پروژه ایجاد تعهد و مسئولیت درقبال برنامه زمان‌بندی است که مانع از به تاخیر افتادن پروژه و هزینه‌های مرتبط می‌گردد. هرگونه تاخیری که در انجام پروژه پیش آید، به ناچار هزینه‌های مختلفی را به پروژه تحمیل می‌کند که این هزینه‌ها را می‌توان در قالب دو دسته کمی و کیفی به صورت زیر تقسیم‌بندی نمود:
هزینه‌های کمی تاخیر پروژه که شامل هزینه دیررسیدن به بهره‌برداری یا سود از دست رفته ، هزینه ناشی از گران شدن منابع مصرفی ، افزایش هزینه منابع کاری ، هزینه تمدید مجوزها و پیمان نامه‌ها و هزینه بهره سرمایه مصرف شده است.
هزینه‌های کیفی تاخیر پروژه که شامل ضرر از دست دادن بازار رقابت، احتمال غیراقتصادی شدن پروژه در نتیجه به تعویق افتادن آن، ضرر ناشی از عدم اشتغال‌زایی در کشور و ضرر ناشی از کاهش درآمد دولت و رفاه اجتماعی مردم است.
البته با وجود تمام توجهاتی که ممکن است در قسمت برنامه‌ریزی انجام شود، تغییر در هزینه و زمان پروژه به عنوان دو ضلع از مثلث پروژه امری اجتناب‌ناپذیر است.
نمونه‌هایی از افزایش هزینه و زمان در پروژه‌های شهری در حوزه حمل و نقل کشور آمریکا به این شکل است که پروژه تونل زیرزمینی شهری بوستون که هزینه اتمام 6/2 میلیارد در سال 1985 پیش‌بینی شده بود با هزینه 6/14 میلیارد در سال 2002 تکمیل شد! به همین شکل فرودگاه بین‌المللی دنور با پیش‌بینی هزینه و سال 7/1 میلیارد (1989) با هزینه و سال 8/4 میلیارد (1995)، پل‌های دوربرگردان ویرجینا با پیش‌بینی هزینه و سال 241 میلیون (1994) با هزینه و سال 676 میلیون (2003)، قطار سبک شهری سیاتل با پیش‌بینی هزینه و سال 7/1 میلیارد (1996) با هزینه و سال 6 /2 میلیارد (2000) و پارکینگ مرکزی کندی با پیش‌بینی هزینه و سال 28 میلیون (1998) با هزینه و سال 88 میلیون (2003) تکمیل شدند.
مدیریت پروژه شهری
پروژه‌های شهری شامل طیف وسیع و متنوعی از فعالیت‌ها در حوزه‌های فنی، عمرانی، خدمات شهری، فرهنگی، اجتماعی، نرم‌افزاری و ... است که آن‌ها را از سایر پروژه‌ها متمایز می‌سازد. پروژه‌های شهری یا به عبارت دیگر پروژه‌هایی که در آن‌ها مشتریان اصلی و ذینفعان عمده، شهروندان می‌باشند، به دلیل دارا بودن ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد، دارای اهمیت بیشتری نسبت به سایر پروژه‌ها هستند. هدف اصلی از توسعه و اجرای طرح‌ها و پروژه‌های توسعه شهری در درجه اول بهبود و ارتقای کیفیت و سطح زندگی شهروندان می‌باشد. به واقع اجرای پروژه‌های مختلف شهری، تعاملی است میان شهروندان و مجریان اداره شهر. لذا آنچه در این میان اهمیت دارد این است که این پروژه‌ها براي چه كساني اجرا مي‌شود، پاسخگوی کدامیک از نیازهای شهروندان است، منافع آن بیشتر متوجه چه اصناف و اقشاری است.
طبیعتا فرايند پروژه هاي شهري از طراحي تا اجرا و بهره‌برداري دچار مشكلات و مسائل خاص خود مي‌باشد. از مهم ترين آن ها عدم تعريف مناسب عوامل و طرفين اجراي پروژه و جايگـاه و وظـايف آن بـه صورتي نهادينه و پايدار است.
نبود مديريت شهري منسجم، يكپارچه و كارآمد به عنوان نهاد فرادست جايگاه كارفرمـايي پـروژه‌هـاي شهري كه سياست‌گذاري كلان و تأمين مالي پروژه را به عهده دارد هم می تواند از دیگرمشكلات اين حوزه‌باشد . محدوديت‌هاي مالي، عمر كوتاه مديريتي در حوزه مديريت شهري، اختلاف سليقه و ديدگاه هر يك از مديران در دوران مديريت خود نسبت به چگونگي اجراي پروژه‌ها و اولويت‌بندي آن‌ها، نبودن نظام و برنامـه‌هـاي از پيش تعريف شده براي افزايش مسئوليت‌پذيري مديران شهري در قبال پروژه‌ها از نظر مالي و زماني از جمله مواردي هستند كه می توانندمشكلات مربوط به اين حوزه را تشديد ‌نمايند. در اجراي پروژه هاي عمران شهري تامين به موقع نيازهاي پيمانكار و پرداخت هزينه هاي او برابر صورت وضعيت ها و گزارش پيشرفت كاري مهم ترين عامل در تشويق و سرعت بخشيدن به كار است.
به علت دلایل فوق، پرداختن به ابعاد و زوایای مختلف و توجه به تمامی فرآیندهای موجود در پروژه‌هایی که در شهر و به منظور رفاه حال و آسایش شهروندان انجام می‌گردد، اهمیت به سزایی در افزایش میزان رضایتمندی شهروندان از محیط زندگی خود و کاهش عمده در هزینه‌های مختلف مدیریت شهری دارد.
مثال‌هایی از پروژه‌های شهری عبارتند از:
احداث تقاطع غیر‌همسطح
احداث پارک‌ و فضای سبز
پیاده‌سازی سامانه‌های هوشمند حمل و نقل
استقرار سیستم‌های جامع نرم‌افزاری
احیا و مرمت کال‌ها و مسیل‌ها
پروژه‌های فرهنگی، اجتماعی، تفریحی و ...

الهام ابراهیم زاده -وقتي در يك شهر اقدامات عمراني و پروژه‌اي زياد مي‌شود، نياز به علم مديريت پروژه نيز افزايش مي‌يابد. محمد مهدي زاده‌، دبير اولين كنفرانس ملي مديريت پروژه شهري در اين باره گفت: در شهر مشهد به لحاظ فعاليت‌هاي مثبت شهرداري در چند سال اخير پروژه‌هاي متعددي در سطح شهر در حال اجرا‌ست و انجام اين مهم امكان‌پذير نيست مگر اينكه گردانندگان پروژه‌ها، مديران و برنامه‌ريزان شهري علاوه بر تخصص موضوعي و تسلط بر پروژه‌اي كه در حال انجام آن هستند، بر علم مديريت پروژه نيز مسلط باشند.

مهدي زاده افزود: در بحث شهرها نه تنها پروژه‌هاي متعددي در حال انجام است‌؛ بلكه گاهي اوقات سبدهايي از پروژه داريم. سبد پروژه يعني انجام چندين پروژه در آن واحد كه از خصوصيات پروژه‌هاي شهري محسوب مي‌شود. مثلا در زماني واحد چندين پروژه پل در سطح شهر در حال انجام است كه در سبد پروژه‌هاي پل جاي مي‌گيرند و يا پروژه‌هاي فضاي سبز در سبد پروژه‌هاي فضاي سبز قرار مي‌گيرند و برنامه‌هاي ترافيكي در سبد پروژه‌هاي ترافيكي انجام مي‌شوند. به غير از شهرداري‌ها، ادارات آب‌، برق و گاز نيز پروژه‌هاي خود را انجام مي‌دهند.
مهدي‌زاده درباره كشورها و تجربيات موفق در مديريت پروژه‌هاي شهري توضيح داد: از توكيو به عنوان شهر پيشرو در حوزه مديريت پروژه‌هاي شهري ياد شده است‌، اما در كل دليل توسعه‌يافتگي تمام كلانشهرهاي كشورهاي توسعه يافته، توجه جدي به علم مديريت پروژه است. در اين كشورها پروژه‌هاي شهري را طوري تعريف مي‌كنند كه يك بار براي هميشه انجام مي‌شود و به توسعه پايدار شهر مي‌انجامد. در بيشتر شهرداري‌هاي كشور ما رويكرد سعي وخطا در مديريت پروژه در پيش گرفته مي‌شود‌؛ يعني پروژه‌هاي تعريف و اجرا شده جمع‌آوري و به جاي آن‌ها پروژه ديگري تعريف مي‌شود و يا ممكن است پروژه‌ها، سازمان را به هدف مورد نظرش نرساند و دوباره به شكل ديگري تعريف شود. البته شهرداري مشهد در دهه اخير به دليل رويكرد دانش‌محوري‌اش كمتر دچار چنين مشكلي شده است‌، اما در كشورهاي پيشرفته و توسعه يافته، كشورهايي كه بر روي علم مديريت پروژه كار مي‌كنند و آن را جدي مي‌گيرند، تمام معادلات و محاسبات مربوط به يك پروژه براي يك بار به طور كامل مورد مطالعه و محاسبه قرار مي‌گيرد‌، سپس با در نظر داشتن تمامي ‌ابعاد و زواياي علم مديريت پروژه، آن پروژه به مرحله اجرا در‌مي‌آيد. به اين ترتيب چنين پروژه‌اي براي آن مجموعه و براي شهر ماندگار مي‌شود.
مهدي‌زاده‌، پروژه را تلاشي منحصربه‌‌‌فرد براي توليد مجموعه‌‌‌‌‌‌اي از اقلام يا خدمات قابل ارائه در چارچوب محدوديت‌‌‌هاي كاملا مشخص زمان، هزينه‌ و كيفيت معرفي كرد و افزود: مديريت پروژه‌، مهارت‌‌‌‌‌‌‌ها، ابزار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و ‌فرايندهاي مديريتي مورد نياز براي اجراي موفقيت‌آميز يك پروژه مي‌‌‌‌‌‌‌باشد. خوشبختانه در حال حاضر بسياري از سازمان‌‌‌ها و مديران كشورمان نسبت به لزوم استفاده از متدولوژي مديريت پروژه براي اداره بهتر فعاليت‌هاي مرتبط با پروژه‌هايشان‌ آگاهي ‌دارند و توجه وافر آن‌ها به يادگيري استانداردهاي مديريت پروژه بر همين موضوع دلالت دارد. در واقع عموم سازمان‌ها براي بقا، چاره‌اي جز بهبود پروژه‌هاي خود ندارند و آن‌ها كه مي‌‌‌‌‌خواهند هميشه پيشرو باشند بايد خود و پروژه‌‌‌هايشان را به صورت مستمر بهبود بخشند. در طول دو دهه گذشته،كسب و كارها در سراسر جهان دستخوش تغييرات زيادي شده‌ است‌؛ مشتريان سازمان‌ها و شهروندان شهرها از وضعيت ارائه محصولات يا خدمات رضايت ندارند. آن‌ها از سازمان‌‌ها انتظار دارند كه از طريق فراهم‌آوردن خدمات بيشتر، با كيفيت‌تر، ارزان‌تر و سريع‌تر از گذشته به سرعت با تغييرات دنياي مدرن تطابق پيدا كنند. اين نرخ تغيير، متوليان شهرها را ملزم كرده است كه فرايندهاي عملياتي خود را به رويكردهاي پروژه‌ محور تجهيز نمايند، اما همچنان درصد بالايي از پروژه‌ها از نظر سقف هزينه‌ها، زمان اجرا، كيفيت اجرا و... در زمره پروژه‌هاي موفق قرار نمي‌گيرند. برخي از دلايل اين شكست‌ها عبارتند از پشتيباني مالي ضعيف پروژه، نيازمندي‌‌هاي تعريف نشده، عدم ارتباطات و...، اما مهم‌ترين دليل موفق‌نبودن پروژه‌ها، جدي نگرفتن علم مديريت پروژه است.
مهدي‌زاده در خصوص نخستين كنفرانس ملي مديريت پروژه شهري اظهار داشت: تا كنون كنفرانس‌هاي متعددي در حوزه مديريت پروژه‌هاي جاده، تونل، سد و‌... در سطح كشور برگزار شده‌، اما در اين كنفرانس ما به سراغ شهر آمده‌ايم و اين اولين كنفرانس كلي مديريت پروژه مي‌باشد كه به رويكرد شهري حوزه مديريت پروژه پرداخته است.
مخاطبان اين كنفرانس تمامي‌ كاركنان شهرداري‌ها و شهرداران به ويژه كلانشهرهاي كشور مي‌باشند تا در دو روز به صورت علمي ‌و كاربردي به حوزه مديريت پروژه شهري بپردازيم. تفاوت عمده اين كنفرانس نگاه علمي ‌و اجرايي به موضوع است. اميد آن‌كه مجموعه خروجي‌هاي اين كنفرانس علمي‌ مورد استفاده مديران اجرايي شهري، مديران سازمان‌هاي دولتي و خصوصي پروژه محور، جامعه بزرگ مديريت پروژه و علاقه‌مندان به آن قرار گرفته و به ارتقاي رضايتمندي شهروندان در اجراي پروژه‌هاي شهري كشور عزيزمان بينجامد.
اولين كنفرانس ملي مديريت پروژه با رويكرد شهري
كنفرانس ملي مديريت پروژه با رويكرد شهري توسط دانشگاه آزاد اسلامي ‌مشهد و با حمايت و مشاركت معاونت برنامه‌ريزي و توسعه شهرداري مشهد و چندین سازمان دولتي و خصوصي مرتبط در روزهاي 26 و 27 بهمن‌ماه 1390 در مشهد مقدس برگزار مي‌شود. این کنفرانس دو ويژگي اصلي دارد كه آن‌را از ساير كنفرانس‌هاي برگزار شده متمايز مي‌كند. اول اينكه ساختار منسجم آن با قالبي كاملاً كاربردي و قابل درك براي كاربران مختلف طراحي شده است و دوم اينكه اين كنفرانس، اولين كنفرانس ملي مديريت پروژه است كه با رويكرد شهري برگزار مي‌گردد.
اهداف
تبادل نظر و توسعه دانش مديريت پروژه ميان پژوهشگران، متخصصان و مديران اجرايي
بهره‌گيري از دستاوردهاي پژوهشي در زمينه مديريت پروژه در حل مسائل عمراني و اجرايي شهري
ارتقاي سطح علمي، تبادل نظر متخصصان و كاربردي نمودن دانش مديريت پروژه در مجموعه فعاليت‌هاي شهري و همچنين توسعه متوازن علمي- مديريتي در كنار ساير جنبه‌هاي توسعه شهري
محورها
جايگاه سازمان‌هاي دولتي خصوصي و مردم نهاد در مديريت پروژه‌هاي شهري
توسعه پايدار اقتصاد شهري و مديريت پروژه‌هاي شهري
جايگاه مديريت استراتژيك در مديريت پروژه‌هاي شهري
جايگاه منابع انساني در مديريت پروژه‌هاي شهري
جايگاه فن‌آوري در مديريت پروژه‌هاي شهري
واشكافي و آسيب‌شناسي پروژه‌هاي موفق و ناموفق شهري
چشم‌اندازها و افق‌ها در مديريت پروژه‌هاي شهري
مخاطبان
مديران و كارشناسان سازمان‌هاي دولتي و خصوصي پروژه محور
شهرداران و كارمندان شهرداري‌هاي كشور
اعضاي هيئت علمي ‌و دانشجويان رشته‌هاي مديريت، عمران، مكانيك، صنايع، معماري، شهرسازي، برق، كشاورزي، آبياري و..
ساير علاقه‌مندان به مباحث مديريت پروژه
كارگاه جانبي
علاوه بر سخنراني‌هاي علمي- پژوهشي مرتبط در اين كنفرانس حداقل سه کارگاه جانبی به شرح ذيل برگزار خواهد شد:
1)كارگاه آموزشي - پژوهشي با عنوان «نگرش سيستمي‌بر طراحي، اجرا و مديريت بر پروژه‌هاي ترافيك شهري (مديريت يكپارچه ترافيك در كلانشهرهاي ايران)»، توسط آقايان دكتر محمد مهدي‌زاده (دكتراي مديريت – گرايش سيستم)، دكتر اسماعيل آيتي (دكتراي عمران – گرايش حمل ونقل)، دكتر مهدي امامي‌ميبدي (دكتراي عمران – گرايش حمل و نقل و ترافيك) ارائه خواهد شد.
2) كارگاه آموزشي – پژوهشي با عنوان «واشكافي و آسيب شناسي پروژه‌هاي موفق شهرداري مشهد»، توسط آقاي مهندس محمدمهدي برادران (معاون برنامه‌ريزي و توسعه شهرداري مشهد) ارائه خواهد شد.
3)كارگاه آموزشي – پژوهشي با عنوان «جايگاه مهندسي استراتژيك در مديريت پروژه‌هاي شهري و تعيين عوامل موفقيت در پروژه‌هاي گازرساني»، توسط آقاي دكتر مهدي زاهدي (دكتراي مهندسي صنايع – مشاور و مدرس دوره‌هاي مديريت پروژه شركت ملي گاز) ارائه خواهد شد.
برای اطلاعات بیشتر به سایت http://www.mpcon.ir مراجعه کنید.

عملياتي‌كردن برنامه‌ها، شروع فاز اجرايي يك پروژه است. براي بسياري از مديران پروژه، اين بخش يكي از لذتبخش‌ترين قسمت‌هاي كار به شمار مي‌رود، زيرا كار به معناي واقعي آغاز مي‌شود و پيشرفت پروژه را مي‌توان مشاهده كرد‌، اما همين قسمت مي‌تواند خسته‌كننده‌ترين بخش كار هم باشد، چون جزئياتي در آن وجود دارد كه اجراي آن بسيار سخت و طاقت‌فرسا‌ست. با اين حال يكي از مهيج‌ترين قسمت‌هاي مديريت پروژه مواجه‌شدن با مسائل غير‌مترقبه است. بسياري از پيشامد‌هاي ناگهاني را مي‌توان با روش‌هاي سريع و اثر‌بخش حل كرد، اما در برخي مواقع مدير پروژه با مسائلي جدي روبه‌رو مي‌شود كه مي‌تواند تهديدي براي موفقيت پروژه باشد اما با انجام به موقع كارهاي لازم مي‌تواند در مسير درست اهدافش حركت كند.

مديريت تغيير ماموريت
علاوه بر تغييرات غير قابل پيش‌بيني، مدير پروژه اغلب براي تغيير اهداف پروژه نيز تحت‌فشار است. وقتي سهامداران انتظار تغييراتي را در پروژه دارند، وظيفه شماست كه با آن‌ها به صورت شفاف وارد مذاكره شويد و اثراتي كه اين تغييرات روي قيمت، زمان و كيفيت پروژه دارد را به آن‌ها اطلاع دهيد.
در برخي پروژه‌ها «تغيير ماموريت» نبردي دائمي ‌براي مدير پروژه محسوب مي‌شود. بعد از تعيين اهداف و توافق روي بودجه مورد نظر‌، برخي اعضا ممكن است توقعات بيشتري از پروژه پيدا كنند. سعي كنيد وارد حاشيه نشويد و خودتان را گرفتار حل‌كردن مسائلي كه وراي اهداف اصلي پروژه هستند‌، نكنيد. فقط روي مسائل حوزه فعاليت خود و مسائلي كه حل آن‌ها براي شركت شما ضروري و فوري است، تمركز نماييد.
«وقتي مشتري خواسته غير‌منطقي از شما دارد، بايد كمي ‌با شوخ طبعي با آن برخورد كنيد، به نتيجه‌اي كه مورد نظرتان است‌، فكر كنيد و در آن راستا جايگزين ديگري را خيلي شفاف به مشتري پيشنهاد كنيد. اين كار بايد با دقت و در نهايت منطق انجام شود و در انتها مي‌توان به مشتري گفت: به نظر شما اين راه بهتر نيست؟ ويكتور اورتيل»
مديريت تاخير
يكي از شايع‌ترين مسائل در مديريت پروژه‌، عقب‌افتادن پروژه از برنامه زمان‌بندي است. گاهي تاخير غير‌قابل اجتناب است، اما مي‌توان كارهايي انجام داد كه آن را جبران يا حداقل شرايط را بهتر كند. اولين قدم شناخت مسئله است. اگر به دقت بر روند اجراي پروژه نظارت داشته باشيد، به سرعت متوجه خواهيد شد كه چگونه بايد جداول زمان‌بندي را با مسئله پيش آمده منطبق كنيد.
مديريت مسائل منابع انساني
برخي از مديران پروژه، مسائل احتمالي نيروي انساني (مسائل اعضاي تيم) را در برنامه‌ريزي پروژه ناديده مي‌گيرند و حتي زماني كه مسائل واقعا‌‌ رخ مي‌دهند، سعي مي‌كنند آن را انكار كنند. متاسفانه مسائل نيروي انساني معمولا‌‌ يكي از مهم‌ترين چالش‌هايي است كه مدير پروژه بايد آن‌ها را كنترل كند. پس به جاي ناديده‌گرفتن، انكار و دوري از آن بهتر است به سرعت نسبت به حل مسئله افراد اقدام نماييم.
يادآوري: البته بديهي است كه اين‌گونه مسائل هميشه مشابه هم نيستند و راه‌حل‌هاي يكساني ندارند. مدير پروژه در برخورد با شرايط مختلف بايد تصميم بگيرد كه چه واكنشي نشان دهد و چگونه مسئله افراد خود را حل كند.
مديريت زمان
فرايند ثبت و كنترل زمان صرف‌شده بر روي پروژه از سوي كاركنان است. اين كار مدير پروژه را قادر مي‌سازد. تا ميزان زمان ‌صرف شده براي اجراي هر فعاليت پروژه را كنترل نمايد و به روز‌رساني‌ مداوم برنامه‌هاي پروژه در كنترل باشد.
‌ مديريت هزينه
فرايندي است كه از طريق آن هزينه‌ها و مخارج رخ داده در پروژه به صورت رسمي ‌شناسايي، تاييد و پرداخت شوند و فعاليت‌ها براي اهداف حسابرسي در دفتر ثبت مخارج ثبت مي‌شوند.
مديريت كيفيت
فرايندي است كه از طريق آن كيفيت پروژه با استفاده از روش‌هاي كنترل و تضمين كيفيت كنترل و تضمين مي‌شود(كيفيت به معناي ميزان انطباق اقلام قابل تحويل نهايي با نيازمندي‌هاي مشتري است)
مديريت ريسك
فرايندي است كه از طريق آن ريسك‌هاي پروژه به صورت رسمي‌شناسايي، اندازه‌گيري و مديريت مي‌شود.
مديريت تداركات
فرايند تهيه محصولات از تامين‌كننده بيروني مي‌باشد( خريد‌)
مديريت پذيرش
فرايند كسب پذيرش مشتري براي اقلام قابل تحويل توليد شده به وسيله پروژه است.
مديريت ارتباطات
فرايندي است كه از طريق آن پيام‌هاي ارتباطي رسمي‌‌ شناسايي، ايجاد، بازنگري و در پروژه منتشر مي‌شوند معمول‌ترين روش انتشار وضعيت پروژه، گزارش وضعيت پروژه است‌. هر پيام ارتباطي منتشر شده در دفتر ثبت ارتباطات ثبت مي‌شود.

«مديريت پروژه‌هاي شهري» موضوعي به وسعت يك شهر و به اندازه تمام كارهايي است كه در يك شهر و براي آن انجام مي‌شود. پس تاثير مستقيم آن در توسعه شهر كاملا واضح است. در واقع اين پروژه‌هاي شهري هستند كه مي‌توانند حركت يك شهر را به سمت توسعه پايدار، تسريع بخشند و يا كند كنند.
توسعه پايدارشهر
هر شهر براي زنده و پويا ماندن نياز به توسعه دارد؛ البته گمان نكنيد كه توسعه يعني بزرگ شدن وسعت شهر. توسعه يك شهر به معني توسعه در تمامي ‌ابعاد آن است؛ درست مثل يك انسان كه همزمان با بزرگ شدن نياز به تعلیم، آموزش، امکانات، امنیت و غیره و غیره دارد. یک شهر هم به همین شکل است . بنابراین شهری رشد مناسب دارد كه توسعه‌اي مناسب و پايدار داشته باشد. اكثر نظريه‌هاي توسعه به صورت روشن و يا ضمني توسعه را تغييرات اساسي در ساختار جامعه مي‌دانند. تغييراتي كه موجب افزايش ظرفيت‌هاي توليدي، بهبود شرايط زندگي و توزيع ثمره‌هاي آن در جامعه مي‌گردد. توسعه پایدار، توسعه‌اي است که بتواند نیازهاي نسل حاضر را بدون تخریب و یا آسیب رساندن به تأمین نیازها و خواسته‌هاي نسل‌هاي آینده تأمین كند؛ يعني نه تنها نياز نسل كنوني را برآورده سازد، بلكه به منافع نسل آينده نيز فكر كند. راهبردهايي مثل استفاده بهینه از منابع طبیعی و افزایش كارايي بهره‌برداري از آن‌ها، بازیافت ضایعات تولیدي و کاهش آلاینده‌ها، حفظ تقدم در تولید نیازهاي اولیه انسانی و جوامع محلی و تضمین برقراري عدالت بین نسلی مي‌تواند به توسعه پايدار كمك كند.

توسعه شهر با مديريت پروژه
بارزترين تفاوت شهرهاي توسعه يافته با ديگر شهرهاي جهان در اجراي پروژه‌هاي شـهري اسـت. چون طراحي و اجراي اين‌گونه پروژه‌ها با كيفيت مناسب و در زماني معقول به بسياري از نياز‌هاي شهر پاسخ مي‌دهد. اين نشان مي‌دهد كه براي توسعه پايدار يك شهر نياز به ابزاري فراتر از تهيه برنامه‌هاي توسعه و اجراي آن به وسيله نظام برنامه‌ريزي كشور است. اين امر به شناخت و درك صحيح از مكانيسم‌هاي طبيعي، استفاده كارا و موثر از تمامي ‌منابع محلي نياز دارد و در عين حال بايد بتواند ظرفيت‌هاي لازم براي آينده را بسازد، انعطاف‌پذير باشد و مشكلات اجرايي را از طريق سياست‌هاي مناسب و هماهنگ همراه با مذاكره با گروه‌هاي ذي‌نفع و جلب مشاركت آن‌ها حل كند. همان‌طور كه ديده مي‌شود اين فعاليت‌ها بيشتر جنبه مديريتي دارد تا صرفا برنامه‌ريزي. به عبارت ديگر در توسعه پايدار يك شهر، مديريت شهري بايد در پاسخگويي به نيازهاي حال و آينده جامعه و تحقق اهداف تعيين شده احساس مسئوليت كند و اين امر تنها با ايجاد هماهنگي در تحولات ساختاري جامعه كه با انجام پروژه‌هاي بزرگ و كوچك اتفاق مي‌افتد، محقق مي‌گردد. همچنين مديريت شهري در نزديك كردن سياست‌ها و اصلاحات اقتصاد كلان ملي و اقتصاد شهري، بهره‌گيري از برتري‌هاي نسبي شهرها و نقش آن‌ها در فرايند توسعه اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي و همچنين ايجاد همبستگي ميان دو بخش دولتي و خصوصي نقشي بسيار موثر دارد. مديريت پروژه‌هاي شهري تحت‌تاثير مستقيم تمامي ‌اين برنامه‌ها، نقش‌ها و هدف‌هاست. مثلا تغيير نگرش مديريت شهري به نقش دو بخش خصوصي و دولتي در انجام پروژه‌هاي شهري كه بر پايه نظريه جديد رشد اقتصادي به وجود آمده است، باعث افزايش توان بخش خصوصي و نهادهاي مردمي ‌مي‌شود و تسهيلات لازم را براي فعاليت گسترده آن‌ها در بخش‌هاي مختلف جامعه و انجام پروژه‌هاي شهري فراهم مي‌كند. در اين زمينه دولت، قوانين و مقرراتي وضع كرده كه چارچوب‌هاي نهادي و مالي لازم را براي توانمند ساختن بخش خصوصي و نهادهاي مردمي‌فراهم مي‌كند. به اين ترتيب زمينه نوآروي و خلاقيت ايجاد مي‌شود كه لازمه توسعه اقتصاد شهري است. در واقع مديريت شهري با اتخاذ سياست‌هاي مناسب در بخش‌هاي راهبردي، ظرفيت و توان لازم را در سطوح محلي ايجاد مي‌كند تا اجراي پروژه‌هاي عظيم شهري به پروژه‌هاي شهري خردتر در بخش‌هاي خصوصي و محلي تبديل شود.
در واقع هرچه كه به مديريت صحيح يك پروژه در شهر كمك مي‌كند، باعث توسعه شهر است و البته عكس اين گفته هم لازم است و يك پروژه بايد در راستاي اهداف توسعه پايدار شهر باشد؛ يعني فرايندي كه هدف آن ايجاد يا تقويت ویژگي‌هاي پايداري در زندگي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي شهر باشد.
به عنوان مثال توجه به حمل و نقل عمومي، افزايش تراكم و انسجام و فشردگي شهري براي كاهش پراكندگي و انفصال و هدر رفتن زمين و فضا، تشويق استفاده چند منظوره از فضاها و اصل اختلاط كاربري‌ها، تداوم زماني ساختمان‌ها براي استفاده چند نسل متوالي، صرفه‌جويي در مصرف مواد ساختماني، بازيافت فضا، بازيافت مواد و مصالح ساختماني و استفاده مجدد، طراحي ساختمان‌ها براي حداكثر صرفه‌جويي در مصرف انرژي و جلوگيري از هدر رفتن گرما و سرما، رواج استفاده از انرژي‌هاي پاك در شهر، توزيع متعادل و عادلانه امكانات و تسهيلات عمومي ‌شهري بين مناطق مختلف براي كاهش و رفع تبعيض، كارايي در انجام هزينه‌هاي خدمات و تاسيسات عمومي‌ و به حداقل رساندن هزينه احداث اين تاسيسات و ... از جمله ملاحظاتي است كه براي توسعه پايدار يك شهر بايد تنها در پروژه‌هاي ساختماني و كالبدي شهري در نظر گرفته شود.

به دورنمايي مشخص كه كامل است، بياني ساده و شفاف دارد، جنبه شعاري دارد، ‌شورانگيز است و مي‌تواند فعاليت‌هاي يك سازمان را براي رسيدن به اهداف خود هماهنگ و همسو كند، چشم‌انداز مي‌گويند. چشم‌انداز، درون خود زيرمجموعه‌اي از اهداف را دارد كه در برنامه‌هاي اجرايي از آن‌ها استفاده مي‌شود؛ بنابراين يك سازمان براي نزديك شدن و يا رسيدن به چشم‌انداز و اهداف‌ آن بايد برنامه‌ريزي كند و ابزار و امكانات لازم را فراهم آورد. اگر هر مجموعه‌اي، يك چشم‌انداز براي خود داشته باشد، در محيط كار، انگيزه و نشاط ايجاد مي‌كند و كاركنان مي‌توانند با معيار قرار دادن چشم‌انداز، مسير حركت و ميزان موفقيت خود را مورد سنجش قرار دهند. شهر مشهد نيز يك چشم‌انداز دارد كه رسيدن به آن را تا سال 1404 شمسي براي خود تعريف كرده است.
موضوع علم مديريت پروژه تنها يك موضوع خاص نيست. هر پروژه‌اي با هر جنس و هر رويكردي اگر بخواهد به صورت درست، علمي ‌و مدرن انجام شود ‌به ناچار بايد به طور جد مباني علم مديريت پروژه در آن رعايت شود. ما غالبا جايي كه احساس مي‌كنيم پروژه‌هاي موفق نداشته‌ايم به دليل جدي‌نگرفتن علم مديريت پروژه بوده است.اكنون در شهر مشهد پروژهاي عمراني در حال انجام است كه كاملا ملموس مي‌باشد مثل ساخت يك پل‌، اما بعضي از پروژه‌ها مثل پروژه‌هاي فرهنگي قابل لمس نيستند مثلا پروژه‌هاي طرح استقبال از بهار از اين دست هستند كه چند سالي است شهرداري مشهد در حال انجام آن است.
بنابراين اگر شهر مشهد مي خواهد در سال 1404 به چشم انداز مورد نظرش برسد لازم است كه تمامي پروژه هاي شهري با هدفي مطابق با رسيدن به چشم انداز انتخاب و انجام شوند. يعني پروژه هاي شهري تا سال 1404 مشهد را به شهري زیارتی ـ سیاحتی و مذهبی، آرامش‌دهنده، فرح‌بخش، با اقتصاد خدماتی و صنایع برتر، مبتنی بر فن‌آوری و با امنیت مناسب در سطح جهانی تبديل كنند.
شهر مشهد در چشم‌انداز 1404 چنین ویژگی‌هایی خواهد داشت:
مرکزی الهام‌بخش با خدمات گردشگری در سطح جهانی و مرجع زیارتی شیعیان و دوستداران حضرت علی بن موسی الرضا (ع) و شهری متداول و توسعه یافته خواهد بود، به ویژه در ابعاد زیارتی، سیاحتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی. ابعاد و استراتژی‌های محور استراتژیک زیارتی ـ سیاحتی و مذهبی عبارت اند از: الهام‌بخشی در کلاس جهانی،‌ اعمال مدیریت زنجیره‌ای صنعت گردشگری،‌ ایجاد زیر ساخت‌ها و تأسیسات گردشگری، ‌بهره‌گیری از فن‌آوری اطلاعات.
جامعه‌ای در محیطی آرام‌بخش است كه فاقد هرگونه عامل مزاحم آسایشی خواهد بود. ابعاد و استراتژی‌های محور استراتژیک آرامش‌دهنده يعني هویت شهری مستقل و با رویکرد جهانی،‌ ایجاد محیط‌زیست سالم، ‌توسعه شهر متعادل و پایدار، ‌مشارکت مردمی و هوشیاری عمومی، ‌اعمال مدیریت واحد شهري،‌ زندگی سالم، شهر روان با دسترسی مناسب، رویکرد رقابتی و درون‌گرا و جهانی داشتن.
شهروندان و زائرانی سر‌زنده و با نشاط خواهد داشت، با احساس رضایتمندی مادی و معنوی. ابعاد و استراتژی‌های محوریت فرح بخشی تقویت نگرش‌ها و ارزش‌های توحیدی در فرهنگ شهری،‌ استقرار نگرش شهروند مداری،‌ مدیریت شبکه ارزش شهروندی، ‌فضاهای فرهنگی، ورزشی و تفریحی مناسب و در دسترس و ‌زیباسازی شهر است.
مرکز و مرجع فعل و انفعالات اقتصاد خدمتی و صنایع برتر با معیارهای جهانی خواهد بود. ابعاد استراتژی‌های محور استراتژیک اقتصاد خدماتی و صنایع برتر عبارت اند از: توسعه اقتصاد خدماتی و صنایع برتر (گردشگری، تجارت ترانزیت و..) در سطح بین‌المللی،‌آماده سازی زیر ساخت‌های اقتصاد شهری، ‌توسعه مبتنی بر دانایی، ‌افزایش بهره‌وری در اقتصاد شهری
مرکز علمی بر پایه فن‌آوری‌های روز در کلاس جهانی خواهد بود. ابعاد استراتژی‌های محور استراتژیک مبتنی بر فن‌آوری جهانی شدن،‌ توسعه درون‌زا و برون‌زای فن‌آوری‌های شهری، ‌تجاری‌سازی فن‌آوری‌های جدید شهری ومردمی‌سازی فن‌آوری شهری است.
دارای فضای امن اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خواهد بود با آزادی‌های فردی و اجتماعی برای فعالیت‌های اتباع خارجی و ایرانی. ابعاد و استراتژی‌های محور استراتژیک با امنیت مناسب جهانی شدن،‌ ایمن سازی شهری، ‌امنیت انسانی و عدالت اجتماعی، مقابله با معضلات و ناهنجاری‌های شهری است.

سلام و سپاس از تمامي همشهريان و دوستان عزيزي كه با ما تماس گرفتند و نظرات خوب و سازنده خود را به گوش مسئولان محترم معاونت برنامه‌ريزي و توسعه رساندند.
ما پيگير مطالبات شما هستيم و همچنان منتظر نظرات شماخوبان. اميد است كه در شماره‌هاي آينده به انعكاس نظرات خوانندگان عزيز شهر 1404 بپردازيم.
اين مطالبات كمك مي‌كند تا مسئولان به خواسته هاي شما گوش فرا دهند. شايد در نگاه شهروندانه شما،‌ به سبب سيستم هاي اداري، تماس مستقيم مردم و مسئولان ساده به نظر نرسد اما اين تعاملِ دو طرفه مي‌تواند سازنده باشد. به قول هنرمندي،‌ گفتگو به اين معنا نيست كه « دو نفر به طور همزمان با خودشان حرف بزنند!» يعني شهروندان مشغول شكايت از وضعيت باشد، ‌بدون پيگيري و مطالبه از سوي مسئولان و مسئولان، مشغول برنامه‌ريزي و اجرا باشند، بدون گوش دادن به نياز شهروندان!
به هر حال سند چشم انداز شهر مشهد در برابر چشمان ماست و آنچه بر عهده ماست مطالبه آن از مسئولان است.
خوانندگان خوب صفحه 1404 مي توانند با پاسخ به سوال زير در مسابقه ما شركت و هداياي اين بخش را از آن خود كنند:
به نظر شما اولويت نيازهاي شهر مشهد چيست؟
شماره تلفن 7288881 (10 خط) داخلي 101 و شماره پيامك 30007289 و پست الكترونيك shahr.1404@gmail.com و نشاني « مشهد،‌بولوار شهيد كامياب، بين شهيد كامياب 54و 56،‌ روزنامه شهرآرا،‌سرويس ايرانشهر» منتظر نظرات و خواسته هاي شماست. لطفا عدد 1404 را در ابتداي پيامك ارسالي و پيش از متن پيامكتان بنويسيد.